İstanbul’un önemli kültür ve bilgi merkezlerinden Rami Kütüphanesi, sürdürülebilirlik alanındaki başarısını uluslararası bir ödülle taçlandırdı. Tarihi Rami Kışlası’nın korunarak çağdaş bir kütüphaneye dönüştürülmesini kapsayan proje, Uluslararası Kütüphane Dernekleri ve Kurumları Federasyonu (IFLA) tarafından düzenlenen 2026 Yeşil Kütüphane Ödülleri’nde “Büyük Ölçekli Proje” kategorisinde dünya birinciliğine layık görüldü.
IFLA’nın Çevre, Sürdürülebilirlik ve Kütüphaneler Bölümü (ENSULIB) tarafından gerçekleştirilen yarışmaya 27 ülkeden 62 proje katıldı. Uluslararası değerlendirmelerin ardından 26 proje uzun listeye kalırken, iki ayrı kategoride toplam 7 proje finale yükseldi.
Rami Kütüphanesi’nin “19. Yüzyıldan Kalma Tarihi Bir Kışlanın İklim Dirençli Kentsel Ortak Alana Dönüştürülmesi” projesi; tarihi mirasın korunması, çevresel sürdürülebilirlik, toplumsal fayda, Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları ile uyum ve uluslararası ölçekte örnek oluşturma potansiyeli gibi kriterler üzerinden değerlendirildi.
Finalde Çin’den Jinjiang Kütüphanesi ve İrlanda’dan Munster Teknoloji Üniversitesi Kütüphanesi ile yarışan Rami Kütüphanesi, kategorisinin birincisi oldu.
ÖDÜL BUSAN’DA TAKDİM EDİLDİ
Ödül sürecinin final aşaması, Güney Kore’nin Busan kentinde gerçekleştirilen 90. IFLA Dünya Kütüphane ve Bilgi Kongresi kapsamında düzenlendi. Finale kalan projelerin tanıtıldığı etkinlikte Türkiye adına sunumu Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürü Taner Beyoğlu gerçekleştirdi.
Resmi sonuçların açıklanmasının ardından birincilik ödülü, Taner Beyoğlu ve Rami Kütüphanesi Müdürü Ali Çelik tarafından IFLA Genel Sekreteri Sharon Memis’in elinden alındı.
Törende konuşan Memis, Rami Kütüphanesi’nin sürdürülebilirliği yalnızca çevresel açıdan değerlendirmediğini, sosyal, kültürel ve eğitim odaklı yaklaşımları da projenin tamamına entegre ettiğini vurguladı. Rami Kütüphanesi’nin kültürel mirasın korunması, sürdürülebilirlik ve toplumsal katılımı bir arada sunan uluslararası ölçekte örnek bir proje olduğunu belirtti.
TARİHİ KIŞLA, MODERN BİR KAMUSAL ALANA DÖNÜŞTÜ
1826-1828 yılları arasında inşa edilen Rami Kışlası, uzun yıllar farklı amaçlarla kullanılan tarihi bir yapı olarak varlığını sürdürdü. Kapsamlı restorasyon ve yeniden işlevlendirme çalışmalarının ardından tarihi yapı, 2023 yılında Rami Kütüphanesi adıyla yeniden hizmete açıldı.
Projenin temelinde tarihi yapıyı yıkmak yerine korumak ve mevcut yapıyı yeni bir işleve uyarlamak vardı. Yaklaşık 36 bin metrekarelik tarihi yapı dokusu, özgün karakteri korunarak ve geleneksel yapım tekniklerinden yararlanılarak yeniden ele alındı.
Bugün Rami Kütüphanesi; bilgiye erişimin yanı sıra kültür, sanat, eğitim, sosyal yaşam ve doğayla bütünleşen kapsamlı bir kamusal alan olarak hizmet veriyor.
Kütüphanede 36 bin metrekare kapalı alan, 51 bin metrekare yeşil alan, yaklaşık 2 milyon kitaplık koleksiyon ve 4 bin 200 kişilik oturma kapasitesi bulunuyor.
DOĞAYLA BÜTÜNLEŞEN KÜTÜPHANE MODELİ
Rami Kütüphanesi’ni uluslararası ödüle taşıyan en önemli unsurlardan biri, sürdürülebilirlik yaklaşımının yalnızca bina teknolojileriyle sınırlı kalmaması oldu.
Kütüphane yerleşkesinde 696 ağaç ve yaklaşık 99 bin çalı bulunuyor. Biyolojik gölet ve sazlık alanlar ise bölgedeki ekosistemin desteklenmesine ve kentsel mikro iklimin iyileştirilmesine katkı sağlıyor.
Binanın geniş çatı yüzeylerinden toplanan yağmur suyu, peyzaj sulamasında ve rezervuarlarda yeniden kullanılarak su tüketiminin azaltılmasına katkıda bulunuyor.
Enerji verimliliği kapsamında düşük tüketimli ekipmanlar, LED aydınlatma sistemleri, sensör teknolojileri ve güneş enerjisi uygulamalarından yararlanılıyor.
Atıkların kaynağında ayrıştırılması, tehlikeli atıkların ayrı şekilde yönetilmesi ve tek kullanımlık plastiklerin azaltılması gibi uygulamalar da sürdürülebilirlik anlayışının günlük işletme süreçlerine dahil edilmesini sağlıyor.
KÜLTÜREL MİRASIN KORUNMASINA DA KATKI SAĞLIYOR
Rami Kütüphanesi bünyesinde faaliyet gösteren Kitap Şifahanesi, tarihi yazma ve basma eserlerin korunması ve daha uzun süre kullanılabilmesi için çalışmalar yürütüyor.
Böylece sürdürülebilirlik yalnızca enerji ve çevre politikalarıyla sınırlı tutulmayarak kültürel mirasın gelecek nesillere aktarılması boyutuyla da ele alınıyor.
Rami Kütüphanesi ayrıca Türkiye’nin ilk Biosphere sertifikalı kütüphanesi olma özelliğini taşıyor. Kütüphane bünyesinde bunun yanında Sıfır Atık ve Yeşil Enerji belgeleri de bulunuyor.
HERKES İÇİN ERİŞİLEBİLİR BİR YAŞAM ALANI
Kütüphanenin sürdürülebilirlik anlayışında sosyal kapsayıcılık da önemli bir yer tutuyor. Engelsiz Yaşam Merkezi, farklı yaş ve ihtiyaç gruplarına yönelik hizmetleriyle kütüphanenin daha geniş bir kullanıcı kitlesine ulaşmasını sağlıyor.
7 gün 24 saat erişim imkânı sunan merkez, olağan dönemlerde sosyal ve kültürel bir alan olarak kullanılırken afet dönemlerinde güvenli toplanma alanı işlevi de üstleniyor.
Kütüphanede ayrıca iklim okuryazarlığı, çevre bilinci ve sürdürülebilir yaşam konularında eğitimler, atölyeler ve bilgi hizmetleri düzenleniyor.
ÜÇ YILDA MİLYONLARCA ZİYARETÇİ AĞIRLADI
2023 yılında kapılarını açan Rami Kütüphanesi, kısa sürede İstanbul’un yoğun ziyaret edilen kültür merkezlerinden biri haline geldi.
Kütüphane, 2023-2025 yılları arasında 8,2 milyondan fazla ziyaretçiyi ağırladı. Aynı dönemde sürdürülebilirlik, sağlık, teknoloji, psikoloji ve sosyal bilimler başta olmak üzere farklı alanlarda 8 bin 360 etkinlik gerçekleştirildi.
Bunun yanı sıra yaklaşık 3 bin atölye ve eğitim programı düzenlendi. Sivil toplum kuruluşları, kamu kurumları ve farklı paydaşların iş birlikleriyle toplam 4 bin 500 programa ev sahipliği yapan Rami Kütüphanesi, üç yıllık süreçte bin 611 okul ve 325 farklı kurumu ağırladı.
Rami Kütüphanesi’nin aldığı IFLA Yeşil Kütüphane Ödülü, tarihi yapıların korunarak sürdürülebilir, erişilebilir ve toplum odaklı kamusal alanlara dönüştürülebileceğini gösteren önemli uluslararası örneklerden biri olarak öne çıkıyor.
Fotoğraf kaynak: ramikutuphanesi.gov.tr
